Krytyka – jak sobie z nią radzić

Krytyka może być konstruktywna albo niszcząca. Ta pierwsza przydaje się w życiu i zmusza do podążania naprzód, natomiast ta druga może nas ciągnąć w dół i przyczyniać się do tego, że uruchamiamy mechanizmy obronne. Mówi się, że krytykę powinno się przyjmować dojrzale i profesjonalnie, niestety łatwiej powiedzieć niż wykonać.

Większość ludzi, nawet tych najbliższych, chętniej nas skrytykuje niż pochwali szczerze za to, co robimy, kim jesteśmy co osiągnęliśmy. Jeżeli częściej krytykujesz innych niż chwalisz, to zadaj sobie pytanie: Czy możesz zjednać sobie kogoś poprzez krytykowanie? To pochwała przynosi znacznie lepsze wyniki nawet od konstruktywnej, budującej krytyki. Dlatego lepiej szukać w ludziach to co dobre i chwalić ich za to.

Często to my jesteśmy krytykowani. Jak powinniśmy reagować na krytykę pod naszym adresem? Pewne jest to, że nie uciekniemy od krytykantów i ludzi, którzy będą nas krytykować dlatego ważne jest nauczyć się radzić sobie z destruktywną i niszczącą krytyką. Niezależnie od tego, czy krytyka jest konstruktywna, czy destruktywna, zawsze istnieje pytanie jak ją przyjąć, by wyciągnąć z niej wnioski?

krytyka

Kilka wskazówek

Zanim przejdę do praktycznych metod radzenia sobie z krytyką, podam kilka wskazówek, które ułatwią nam w radzeniu sobie z nią.

  • Przyjmij krytykę jako dowód na to, że jesteś na drodze do sukcesu. Ludzie nas krytykują, gdy jesteśmy zagrożeniem dla nich, gdy inni nie mają zaufania w swoje własne siły. To ludzie słabi, którzy boją się z tobą konkurować będą najczęściej krytykować. Zauważ, że ludzie, którzy sprawują władzę, którzy zajmują najwyższe stanowiska są częściej krytykowani niż „zwykli zjadacze chleba”. Bardzo trafnie ujął to Elbert Hubal: „Żeby uciec od krytyki – nie mów nic, nie rób nic, bądź jednym wielkim nic!”.
  • Odłóż emocje na bok. Gdy jesteśmy krytykowani odczuwamy gniew, złość albo smutek. Mimo, że jest to naturalny mechanizm obronny nie pozwólmy, aby nami kierował. To my sprawujmy nad sobą kontrolę. Gdy krytyka jest niesłuszna to częściej nie możemy znaleźć argumentów na swoją obronę. Natomiast gdy jest w niej więcej prawdy to częściej będziemy szukać wymówek. W obu przypadkach niczego nie zyskamy. Dlatego starajmy się kontrolować emocje.
  • Nie broń się. W naturalny sposób, gdy jesteśmy krytykowani, próbujemy odpowiedzieć na krytykę tłumaczeniem się. A przecież znamy przysłowie: „Tłumaczą się winni i głupcy”. Obrona przed krytyką często zamienia się w dyskusję i sprawia, że krytyka staje się jeszcze bardziej bolesna. O wiele lepiej jest przeczekać.
  • Zachowaj spokój. Nie jest to łatwe, zwłaszcza, gdy krytykant nie mówi prawdy i jest wobec ciebie napastliwy. Mimo wszystko staraj się trzymać nerwy na wodzy i odnoś się z szacunkiem do drugiej osoby. Policz do dziesięciu albo weź kilka głębokich oddechów aby nabrać dystansu do krytyki i nieco się uspokoić.
  • Współczuj tym, którzy cię krytykują. Jest to rewelacyjna rada. Gdy ktoś nas krytykuje to z reguły jest osobą nieszczęśliwą, osobą z którą trudno się żyje, która jest zazdrosna i niezadowolona z siebie. Dlatego jest kimś godnym współczucia.
  • Nie dawaj się. Krocz nadal w obranym przez siebie kierunku. Przywiązuj wagę do oceny tych, których o ocenę prosisz. Nie bierz do siebie opinii ludzi, którzy chcą wzbudzić w Tobie jedynie niskie poczucie własnej wartości. Gdy ktoś taki krytykuje cię – idź nadal na przód bez oglądania się na taką krytykę.

I jeszcze przydatne ĆWICZENIE:

Narysuj na kartce linię pionową. Na jednej połowie wypisz zdania mówiące o tobie zdecydowanie negatywnie. Przez kilka kolejnych dni dopisuj dalsze. Następnie przeczytaj te zdania i przekształć je w pozytywne, i zapisz po drugiej stronie linii. Przykład: Zdanie negatywne : Zawsze się spóźniam – zdanie pozytywne: w tym tygodniu byłem punktualny, Zdanie negatywne: Jestem nieśmiały – Zdanie pozytywne: Nie lubię nawiązywać rozmowy z ludźmi, których nie znam.

Zastanów się, które opinie jesteś gotów zaakceptować i żyć z nimi, a które zdania wolałbyś zmienić. Następnie zaznacz te zdania, które chcesz zmienić. Na koniec ustal sobie cel i zacznij do niego dążyć.

Krytyka a asertywne zachowanie

Nadszedł teraz czas na praktyczne podejście do krytyki. Podejście stosowane podczas kursów asertywności – jak widać asertywność przydaje się w życiu. Pozwól, że zaprezentuję Ci trzy skuteczne podejścia i odpowiedzi na krytykę. Warto je stosować, gdy ktoś nas nieuczciwie krytykuje. Zanim to zrobię to jeszcze jedno zdanie na temat krytyki.

Ludzie krytykują nas z kilku powodów. Jednym z nich jest chęć podporządkowania nas sobie. Zachowanie innych, które ma charakter podporządkowujący to często pytanie lub uwaga wyrażona przez kogoś, która ma na celu naruszenie naszych podstawowych praw. Są to takie zachowania, które mają sprawić, że poczujemy się mali albo gorsi. Najczęściej w takich sytuacjach unikamy krytyki, bierzemy sobie ją głęboko do serca albo reagujemy agresją. Możemy jednak zachować się proaktywnie i wybrać inne rozwiązanie. Oto umiejętności radzenia sobie z krytyką, które warto w sobie wyrobić.

1. Potwierdzenie negatywne

Jest to jedna z łatwiejszych technik. Polega na tym, że ze spokojem zgadzamy się z krytyką naszych negatywnych cech. Oto przykład: – … jesteś beznadziejnym bałaganiarzem! – odpowiadamy – Tak, to prawda, nie potrafię za bardzo utrzymać porządku. Na pierwszy rzut oka może się komuś wydawać, że podporządkowujemy się i otwieramy możliwość na dalszą krytyką. Jednak z praktyki wynika, że jeżeli jesteśmy szczerze gotowi przyjąć i zaakceptować swoje słabe strony i niedoskonałości, to inni ludzie przestają mieć ochotę, aby nas sobie podporządkowywać. Aby móc stosować tą technikę musimy posiadać choć odrobinę pewności siebie oraz być przekonanym, że umiemy zmieniać i ulepszać siebie. Gdy ktoś nas skrytykuje i gdy będziemy chcieli zastosować negatywne potwierdzenie to pamiętajmy, że gdy cudza wada szczególnie mocno kogoś irytuje, oznacza to, że nie nauczył się jeszcze akceptować jej u siebie!

2. Mgła

Jest to druga umiejętność, która pomaga nam radzić sobie z krytyką manipulacyjną. Słowa krytyki często zawierają jakąś część prawdy, ale krytykujący może przesadzać lub nadmiernie rozdmuchiwać problem. Technika mgły polega na spokojnym przyznaniu, że w tym, co druga osoba mówi może być część prawdy. Stosując tą technikę powstrzymujemy manipulancką krytykę i chronimy swoje poczucie wartości. Ktoś, kto nas krytykuje chce abyśmy poczuli się urażeni i wytrąceni z równowagi. Jeżeli się to nie udaje krytykantowi, to jest duża szansa, że nie będzie próbować jeszcze raz. Stosując tą metodę pamiętajmy, że mamy prawo być sędzią swojego własnego zachowania i mamy też prawo się bronić.

Oto przykład zastosowania techniki mgły: Krytykant – Wyglądasz dzisiaj strasznie. To ubranie wygląda tak, jakby nigdy nie widziało pralki… – nasza odpowiedź – Pewnie masz rację, chyba nie wyglądam dzisiaj najlepiej.

Inny przykład: Krytykant – spóźniłeś się rano… zawsze się spóźniasz… nie myślisz o nikim, tylko o sobie… oczekujesz, że zrobimy za ciebie całą robotę… – odpowiedź –  Tak, spóźniłem się dziś rano. Możliwe, że nie czuję się tak związany z tą pracą, jak mógłbym być.

Pytanie negatywne

Trzecia technika jest najtrudniejsza a za razem bardzo przydatna. Polega ona na aktywnym zachęcaniu do krytyki naszego zachowania. Oto przykład: Krytykant: – … będzie to dla ciebie trudne, prawda? Przecież jesteś tak nieśmiały… – odpowiedź – Kiedy, twoim zdaniem, jestem zbyt nieśmiały?

Gdy osoba, która nas krytykuje będzie unikać konkretyzacji swojej opinii, to z pewnością jej celem jest podporządkować nas sobie – oto przykładowa odpowiedź: … chyba tak naprawdę nie chcesz tego wiedzieć… nie jestem psychiatrą…. Natomiast gdy dana osoba udzieli na nasze pytanie konstruktywnej i konkretnej odpowiedzi, to być może ma pozytywne intencje i chce nam pomóc. – … wiesz, zauważyłem, że zawsze czekasz aż inni zaczną rozmowę i nigdy nie patrzysz ludziom prosto w oczy… zauważyłem także, że ostatnio naprawdę się starasz coś z tym zrobić… 

Gdy określimy prawdziwe zamiary osoby krytykującej, to możemy poradzić sobie z dalszymi zachowaniami podporządkowującymi, stosując technikę mgły. Jeżeli jednak krytyk szczerze jest zainteresowany nami i chce nam pomóc, to może warto taką krytykę potraktować jako ważną informację?

KOŃCOWE ĆWICZENIE

Podziel kartkę papieru pionową kreską na dwie części. Z jednej strony napisz typowe uwagi krytyczne z którymi się spotykasz. Po drugiej stronie zapisuj reakcje przy użyciu poznanych technik. Oto przykład:

Krytyka: Jesteś egoistą. Odpowiedź: Tak, to prawda, że teraz moje potrzeby mają pierwszeństwo (negatywne stwierdzenie)
Krytyka: Masz taki bałagan na głowie. Odpowiedź: Sądzisz, że ta fryzura do mnie nie pasuje? (negatywne pytanie)
Krytyka: Wyglądasz bardzo chorowicie. Odpowiedź: Owszem, może masz rację, nie jestem w najlepszej formie. (mgła).

Na koniec przytoczę jedno rewelacyjne zdanie, które usłyszałem jako odpowiedź na destruktywną krytykę, być może sam zechcesz je zastosować, oto one: To dla mnie przyjemność służyć innym za lustro.

8 komentarzy


  1. Widzę, że temat dla mnie. Od pewnego czasu zauważyłem, że trochę przejmuję się krytyką. Hm.. Właściwie codziennie ktoś coś do mnie ma, ale taka jest cena wyrażania swoich poglądów. Wkurzam się czasem, ale idę dalej mimo przeciwności. Chyba tak trzeba, bo na nerwy nic nie poradzę. Czasem trzeba ignorować ludzi niestety, bo bez tego się nie da. Ale czasem mają oni rację.

  2. Ja nauczyłem się jednego – w życiu głównie krytykują osoby, które są zakompleksione. Normalnie myślący człowiek nie krytykuje osób, a co najwyżej wskazuje właściwą drogę. Warto o tym pamiętać i głupawą krytyką się nie przejmować.
    Adrian Bysiak ostatnio opublikował..BarwoczułośćMy Profile

    1. Krytykować lubią osoby którym nic w życiu nie wychodzi, a żeby innym też nic nie wychodziło to ich krytykują.
      Tomasz ostatnio opublikował..PITY 2013 ipsMy Profile

  3. Gorzej, jak się za krytykę uważa nawet niepowiedzenie tego na głos. Np – w pracy zmieniają coś, co już wcześniej napisałeś, zwracają uwagę, by rzecz XY dać do innego folderu, a Ty się już przejmujesz, że jesteś beznadziejna i się do niczego nie nadajesz.

  4. hehe te wytłumaczania wasze ze ktos krytykuje…ludzie Najlepiej sobie tłumaczyc tak ze ktos zwraca nam uwage bo jestesmy dla niedo zagrozeniem albo czuja sie gorsi itp…A przypadkiem nikt sie nie zastanawia ze krytyka to informacja zwrotna …ze cos robimy zle …dlaczego wszyscy uwazaja ze robia najlepiej ze sa nieomylni (przeciez jestesmy tylko ludzmi )jezeli ktos nie rozumie informacji zwrotnej naraza sie na stagnacje czyli nie bedzie lepszy …bo ktos zauważył czuły punkt a my sie go wypieramy ….czego Ty uczysz ludzi? taki jest swiat nigdy nie byl usłany rózami (takie rzeczy w bajkach i filmach romantycznych)zycie to dzungla walka o przetrawanie .jezeli ktos ignoruje wszelka krytyke jest szansa ze bedzie i kostruktywna ignorował ….czyli bedzie dreptał dalej w błocie tego nie zauważajac …czy ignorowanie jest po mesku ?Trzeba mówic jak krytykowac zeby nie ranic a budowac i tego trzeba ludzi uczyc ….

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge