Asertywność to odwaga i szacunek

Asertywność to jedna z najważniejszych umiejętności. To umiejętność zachowywania się swobodnie, dbania o swoje potrzeby. Postawą asertywną jest intencja równości oraz wzajemnego szacunku, to postawa typu wygrana-wygrana. O tym i o podobnych spostrzeżeniach pisałem już w artykule zatytułowanym Asertywność przydaje się w życiu. Teraz poruszę dwa inne tematy związane z asertywnością.

Pierwsze zagadnienie to umiejętność powiedzenia sobie i innym „TAK”, natomiast drugie zagadnienie to umiejętność powiedzenia „NIE”. Obie te umiejętności są bardzo ważne i ściśle wiążą się z odwagą oraz z szacunkiem i rozwagą. Stawanie się człowiekiem asertywnym wcale nie znaczy, że stajesz się kimś aroganckim. Możesz być asertywnym, zachowywać własny system wartości a jednocześnie być życzliwym i uprzejmym dla innych. Te dwie postawy wcale nie są sobie przeciwne. Wystarczy, że nauczymy się wyrażać własne zdanie w ten sposób, że będziemy jednocześnie komunikować własną otwartość i ciepło. Właściwie praktykowana asertywność jest korzystna zarazem dla nas jak i dla innych osób.

Asertywność to mówienie „TAK” sobie i innym

Co to oznacza, że asertywność to mówienia TAK? To znaczy, że znasz swoje prawa i dostrzegasz innych ludzi. To znaczy, że możesz wyrażać swoje potrzeby, emocje i że możesz żyć zgodnie z własnym systemem wartości oraz zgodnie z prawami, których przestrzegasz. Zamiast balansować między uległością a agresją mamy możliwość nawiązywać owocną współpracę. Nie musisz ulegać wpływowi innych ludzi i środowiska, możesz powiedzieć TAK sobie i swoim ideałom. Gdy mówimy TAK to jednocześnie wyrażamy swoje odczucia, potrzeby i jest nam z tym dobrze. Tworzymy takie relacje, w których bez oporów mówimy, co jest ważne dla nas, a nie TYLKO dla innych. Powiedzieć TAK drugiemu człowiekowi, to pozwolić mu mieć własne zdanie, nawet jak się z nim nie zgadzamy, to pozwolić innym mieć swoje wartości i prawa, chociaż mogą one różnić się od naszych. Pozwól, że zaproponuję Ci trzy kroki, dzięki którym będziesz mógł łatwiej wyrażać własne TAK.

  1. ZADBAJ O SWOJĄ INTENCJĘ. To jaką masz intencję w wypowiadaniu własnego TAK ma olbrzymie znaczenie. Jeżeli twoją intencją jest wyładować złość i komuś nagadać, to najwyższy czas zrobić porządek z samym sobą. O wiele lepiej, gdy twoją intencją jest chęć przekazania drugiej osobie informacji, aby móc rozwiązać problem i ustalić korzystne rozwiązanie.
  2. KRYTYKUJ ZACHOWANIE, A NIE OSOBĘ. Człowiek reaguje zamykaniem się, gdy jest destruktywnie krytykowany. Wówczas nasza krytyka na pewno zostanie odrzucona. Gdy mówimy komuś: Ty jesteś…., Ty zawsze….  to uruchamiamy w drugim człowieku mechanizm obronny. O wiele lepiej jest wyrażać krytykę z podkreśleniem tego, że jest to tylko twoja opinia a nie fakt. Można również dodać informację o własnych uczuciach. Oto przykład takiej krytyki: Bardzo nie lubię jak się spóźniasz, według mnie jest to brak szacunku dla innych, wolałbym, abyś się nie spóźniał, bo gdy to robisz czuję, że nie mnie olewasz…
  3. DOCENIAJ TO CO DOBRE W DRUGIEJ OSOBIE.  Gdy między rozmówcami mają miejsce pozytywne emocje, to o wiele łatwiej uzyskać współpracę. Napięcie, czy strach rodzą odrzucenie. Mówmy ludziom o tym, co w nich cenimy i lubimy, dzięki temu przeszkody w komunikacji przestaną istnieć. Gdy chwalimy to mówmy o zachowaniu oraz o osobie, natomiast, gdy krytykujemy ograniczmy się jedynie do zachowania.

asertywnosc to odwaga i szacunek

Asertywność to mówienie „NIE” wtedy, kiedy trzeba

Często asertywność kojarzy się ludziom właśnie z umiejętnością odmawiania. Rzeczywiście jest to jedno z ważnych zagadnień w postawie asertywnej, jednak nie jedyną i nie najważniejszą. Asertywność to coś o wiele większego. Mimo to warto zająć się tym tematem nieco bliżej. Powiedzenie NIE często sprawia ludziom wielki problem. Boimy się opinii innych, lękamy się tego, co się stanie, gdy komuś odmówimy, pojawia się w nas strach, że ktoś się na nas obrazi, oburzy, źle o nas pomyśli. Możemy się jednak nauczyć pewnie i stanowczo odmawiać i mimo to cały czas pozostawać w dobrych relacjach z drugim człowiekiem. Podstawą jest zrozumienie, że asertywna postawa to zdrowe i odpowiednie zachowanie.

Pozwól, że zaprezentuję ci sześciostopniowy proces, dzięki któremu możemy zmienić własne podejście do mówienia NIE. Gdy wcielisz w życie te sześć kroków, to poczujesz, że możesz w każdej sytuacji wyrażać swoje myśli w sposób pewny nie krzywdząc przy tym innych. Ważne jest, aby wykonywać te kroki za jednym razem bez przekładania na później. Warto ten proces powtarzać wiele razy, aby stał się nawykiem.

  1. PRZEANALIZUJ NIEASERTYWNE ZACHOWANIE. Pomyśl o sytuacji, w której zachowywałeś się nieasertywnie. Pomyśl o tym, co się działo zanim zachowałeś się nieasertywnie. Zrób to z zamkniętymi oczami. Postaraj się to zobaczyć w wyobraźni. Skup się na tym, co się dzieje wewnątrz ciebie. O czym myślisz, co widzisz? Co czujesz? Jak wygląda twój wewnętrzny dialog? Opisz to najlepiej na kartce. To co dostrzegasz, to są bodźce, które sprawiają, że zachowujesz się nie tak jak byś chciał. Bądź tego świadomy.
  2. OCEŃ HAMUJĄCE ZACHOWANIE. Zastanów się nad jakimś zachowaniem, może to być np, sytuacja w której mówisz komuś NIE, albo gdy wyrażasz swoje własne zdanie. Teraz zadaj sobie pytanie: „Co się dzieje, kiedy myślisz, żeby tak zrobić?” Zwróć teraz uwagę na to co się w tobie dzieje, obserwuj swoje reakcje. Czy to jakiś obraz, dialog wewnętrzny, może jakieś uczucie w ciele? Zapisz. Zadaj drugie pytanie: „Co się stanie, gdy tak zrobisz?” Gdy zaczniesz odpowiadać na to pytanie, to bądź świadomy tego, że w odpowiedzi pojawią się przekonania, które Cię ograniczają, które powinieneś zmienić.
  3. WYPISZ KORZYŚCI ASERTYWNEGO ZACHOWANIA. Zrób teraz listę korzyści z zachowania, które wybrałeś w drugim punkcie. Niech te korzyści obejmują jak najszerszy obraz. Niech dotykają każdej strefy Twojego życia: fizycznej, duchowej, umysłowej i emocjonalno-społecznej. Zastanów się również nad tym, jak inni ludzie mogą skorzystać na zachowaniu asertywnym.
  4. WEJDŹ W ASERTYWNY STAN. Znowu uruchom swoją wyobraźnię. Wyobraź sobie jakąś przyszłą sytuację, w której zachowujesz się asertywnie. Zwracaj uwagę na szczegóły, na to jak wygląda druga osoba, jak ty wyglądasz, co robisz, co się dzieje wokół ciebie. Zobacz teraz, jak inni reagują na twoje zachowanie. Niech to będą reakcje pozytywne. Niech uczucia temu towarzyszące swobodnie krążą po twoim ciele.
  5. ZMIEŃ OBRAZY. Wróć teraz ponownie do obrazów z brakiem asertywności. Zobacz to jeszcze raz. Teraz zmniejsz ten obraz i przenieś go w wyobraźni za obraz z asertywnym zachowaniem, o którym myślałeś w punkcie 3 i 4. Niech ten asertywny obraz stanie się większy i wyraźniejszy.
  6. RZUTUJ W PRZYSZŁOŚĆ. Teraz nadszedł czas, abyś pomyślał o wielu sytuacjach, w których możesz zachowywać się asertywnie. Wyobraź sobie siebie w tych momentach jako kogoś kto, zachowuje się asertywnie, jako kogoś, kto potrafi powiedzieć NIE i wyrazić własne zdanie. Przyglądaj się swoim pozytywnym reakcją i temu jak inni ludzie pozytywnie reagują na takie zachowania. Zobacz wiele takich sytuacji z przyszłości.

Jak pewnie zauważyłeś są to kroki stosowane w NLP. Warto je przerobić, ponieważ są one skuteczne.

Kilka pomysłów na mówienie NIE

Na koniec podam kilka pomysłów na powiedzenie komuś NIE, w ten sposób, aby się nie obraził.

  • Zmień temat. Przełącz się na coś innego, np. ” Aha, a tak na marginesie to słyszałeś o…”.
  • Podaj powód odmowy, np. „podoba mi się Twój pomysł, jednak uważam, że…”.
  • Zaproponuj inną opcję,np. „A może lepiej zrobić…”.
  • Powołaj się na swoje doświadczenie, np. „… mam złe doświadczenia z podobnym projektem…”.
  • Zamień wszystko w żart, np. „Poszedłbym z tobą na tą imprezę, ale spaliłem wszystkie koszule…”.

Jest to tylko kilka propozycji, być może znacie jakieś własne sprawdzone sposoby na to, aby odmówić komuś nie raniąc go?

8 komentarzy


  1. Z tym mówieniem NIE to często mam problem, ale dzięki wskazówkom, które podajesz może uda mi się to zmienić.

  2. W życiu bym nie pomyślał, że można być asertywnym mówiąc „TAK”, dzięki za uświadomienie mi tego. Czasem mnie to aż zadziwia, że nie trzeba robić „dużo” żeby osiągnąć „wiele”

  3. Zgadzam się z tym, że asertywność to przede wszystkim mówienie tak wg własnego poczucia wartości. To również tak, dla życia w zgodzie z własnym sumieniem. Nie rozumiem natomiast, dlaczego wielu ludzi uważa, że asertywność to bezczelność i egoizm.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge